Alt ekstremite (bacak) amputasyonu farklı nedenlerle ve farklı seviyelerde gerçekleşebilir. Uygulanacak rehabilitasyon programı ve protez seçimi, kişinin durumuna ve amputasyon seviyesine göre hekim değerlendirmesi doğrultusunda planlanır. Seviyelere göre protez sistemlerini karşılaştırmak için Protez Bacak sayfasına bakabilirsiniz.
Olası Nedenler
Alt ekstremite amputasyonuna yol açabilen başlıca durumlar şunlardır:
- Enfeksiyonlar
- Tümöral hastalıklar
- Periferik arter hastalığı (dolaşım bozukluğu)
- Ağır travmatik durumlar (iş kazası, trafik kazası gibi)
- Diyabete bağlı iyileşmeyen veya enfekte yaralar
- Sinir yaralanmaları
- Doğuştan gelen (konjenital) gelişim farklılıkları
Amputasyon Seviyeleri
Amputasyonlar farklı anatomik seviyelerde olabilir:
- Kısmi (parsiyel) ayak amputasyonları
- Syme seviyesi
- Diz altı (transtibial)
- Diz eklemi (diz dezartikülasyonu)
- Diz üstü (transfemoral)
- Kalça eklemi (kalça dezartikülasyonu)
Genel olarak seviye yükseldikçe fonksiyonel kayıp artabilir ve yürüyüşün dengesi etkilenebilir. Bu nedenle her seviyenin rehabilitasyon ihtiyacı farklılık gösterir; protez bacak rehabilitasyonu ve günlük yaşam uyumu bu farklara göre planlanır.
Rehabilitasyon Yaklaşımı
Rehabilitasyonun temel amacı, denge kazanımı, ağırlık aktarımı ve günlük yaşama uyum yoluyla harekete geri dönüşü desteklemektir. Protez uygulamasından önce kalan uzva (güdük) yönelik hazırlık çalışmaları yapılabilir; bu çalışmalar hassasiyetin azaltılmasına ve dolaşımın desteklenmesine yardımcı olabilir.
Protez kullanımı başladıktan sonra, bacak ampütasyonu sonrası rehabilitasyon süreci kapsamında fizyoterapist eşliğinde şu çalışmalar planlanabilir:
- Ağırlık aktarma egzersizleri
- Denge ve proprioseptif (vücut farkındalığı) çalışmaları
- Kas güçlendirme ve eklem hareketliliğini koruma
- Günlük yaşam aktivitelerinin protez ile çalışılması
Tüm uygulama ve protez seçimleri uzman hekim reçetesi/raporu doğrultusunda yapılır ve kişiye özel olarak planlanır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurmanız gerekir.
