İlk Protez Kullanmadan Önce Bilmeniz Gerekenler

İlk protez kullanmadan önce bilmeniz gerekenler hakkında bilgi paylaşmak istiyorum. Günümüzde ampütasyon (uzvun ameliyatla alınma işlemi) olmuş ya da ampüte olacak kişiler iletişim kanallarını kullanarak bizlere kolayca ulaşabiliyor.

Bu ulaşım kolaylığının avantajını, hastalarımız açısından pozitif amaçla kullanmak adına protez öncesi eğitim dediğimiz süreci; ampüte olduktan sonrasıyla, kalıcı-test protez uygulaması yapılına kadar geçen sürede neler yapılmalıdır?  Bu süre ne kadar olmalı gibi soruların cevabını vereceğim.

Ampüte olduktan sonra kişi, ampütasyon nedenlerine bağlı olarak 60-120 gün süre sonra kalıcı-test protezine kavuşabilir. Travmatik ampütasyonlarda (kaza- yaralanma vs.) 60 ila 70 gün sonra kalıcı-test protezine geçilebilir. Dolaşım bozukluğu rahatsızları ve diyabetik ampütasyonlarında 90 ila 120 gün hatta daha da uzayabilir. Kalıcı-test protez uygulaması hastanın durumuna göre ve nedenlere bağlı olarak farklı zaman aralıklarına göre karar verilir. 

Protez öncesi eğitimimizde dört önemli uygulama şartlarımız: 

  • Bandajlama
  • Kontraktürü engelleme (uzuvda açı kaybı)
  • Fiziki durumunu yükseltmek
  • Psikolojik durumunu yükseltmek

Bandajlama veya Güdük Basınç Çorabı:

Ampüte olduktan sonra eklemden sonra kalan kısa uzuv parçasına güdük denir. Ameliyattan sonra pansumanlı dönem bittikten ve dikişler alındıktan sonra bandajlama işlemine başlanmalıdır, ta ki ilk protez uygulaması başlayana kadar.

Bandajlamadaki amaç; güdük şekillenmesi, güdükteki dolaşımın düzenlemesi ve bu  düzenlenen dolaşım sayesinde güdük yaraların daha hızla iyileşmesini amaçlar.

Biz protez yapanlar için ve protez kullanıcıları için hayati önem taşıyan asıl bandaj sebebi ödemin (şişlik) tamamen giderilmesi ve protez yapıma en az ödemle başlaması amaçlanır.

Bu işlem az yapılır ya da öğretildiği gibi uygulama yapılamazsa protez yapıldıktan bir kaç  hafta sonra protez bol gelir ve sorunlar yaşatır. Bandajlama işlemini en iyi ve doğru şekilde uygulayabilmek adına muhakkak ampütasyondan sonraki 30 ila 40 gün içerisinde mutlaka uzman protez teknikerlerine başvurmanız, uygulamayı öğrenmeniz gerekir. 

Kontraktürü Engelleme:

Bazı vakalarda ampütasyon sonrası yara iyileşmesi sürecinde ağrılı dönem yaşanabilir. Hastalarımız ağrıyı rahatlatmak adına güdüğü ekleme doğru bükmek, çekmek isterler. Bu yapılmaması gereken bir uygulamadır. Çünkü uzuv gerçek doğal açısında açılı (bükülü) kalmamalıdır. Oluşacak açı kayıpları protezdeki gelecekte oluşacak yürüyüş bozukluğu nedenlerindendir.

Fiziki Durumunu Yükseltme:

Ampütasyonu yapan doktor izin verdikten sonraki aşamadan itibaren herhangi bir yürüteçle hastanın ayağa kalkıp, ayakta durma egzersizleri, yürüteçlerle yürüyebilmesi çok önem arz eder. Çünkü yapılacak protez diğer uzuva benzer hareket eder. Sağlam bacakla yürüyemiyorsa, ayağa kalkamıyorsa, protezle de yürümek çok kolay olmayacaktır.

Özellikle dolaşım bozukluğu ve diyabet hastalarının ampütasyon sonrası fiziki durumları çok yetersiz kalabiliyor çünkü ampütasyon öncesinde ciddi tedaviler uzun süre ayağa kalkmamalar bunların nedenidir. Zaman zaman bu tür vakalarda fiziki durumunu yükseltmek adına fizik tedavi desteği almalarını tavsiye ediyoruz.

Psikolojik Durumu:

Yeni ampüte vakalar, 15-20 yıl öncesindeki vakalara göre psikolojik durumları çok daha iyi, sağlıklı geldiğini söyleyebiliriz, bunda tabi ki iletişim çağında olmanın çok katkıları var. 20 yıl önce hastalar protez yapımı için ampütasyondan yaklaşık birkaç yıl sonra protez yaptırmak için bizlere ulaşıyordu.  Protezsiz geçen bu uzun süre psikolojik açıdan oldukça sınırlı olarak bizlere ulaşılıyordu. Günümüzde ise çoğunlukla doktorundan ampütasyon olacağı bilgisini edindikten hemen sonra, ampütasyon çeşidine ait tüm protez çeşitleri hakkında bilgi ve görsel videoya ulaşmaları oldukça kolay oluyor, bu sayede ampütasyon sonrasında protezlerle neler yapabileceğini bilmek psikolojik açıdan daha kolay atlatılabilecek dönem oluşturmaktadır.

Özetlemek gerekirse;

  • Bandaj ya da basınçlı güdük çorabı uygulamak,
  • Yürüteçlerle ayağa kalkıp yürümek veya ayakta durabilmek,
  • Dizde, kalçada, bileklerde, dirsekte açı kaybı oluşturmamaktır,
  • Psikolojik açıdan protezi kabullenmek, protezli yaşama hazır olmak,
  • Mutlaka ampütasyondan 30-40 gün sonraki dönemde uzman protez tekniklerine ulaşmak, protezi hakkında tüm bilgileri almaktır.

Protez kullanıcı adaylarına ve mevcut protez kullanıcılarının ihtiyaçlarına  Proklinik Ekibi olarak herhangi bir sorununuzu çözmede yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.

Uzman Protez Teknikeri |Hasan UÇAR

hasanucar@proklinik.com.tr

 

 

 

Yorum Yazın

WhatsApp chat