Omuz dezartikülasyon protezi
Omuz seviyesinden itibaren yapılandırılan; gövde soketi, protez omuz eklemi, dirsek, bilek ve terminal cihazdan oluşan kapsamlı üst ekstremite protezi.
Omuz dezartikülasyon protezi nedir?
Omuz dezartikülasyon protezi; üst ekstremitenin en yüksek seviyelerinden birinde, omuz ekleminden itibaren yapılandırılan kapsamlı bir protez uygulamasıdır. Bu seviye iki yakın kayıp biçimini kapsar: omuz dezartikülasyonunda kol omuz ekleminden ayrılır ve omuz kuşağı büyük ölçüde korunur; forequarter (interskapulotorasik) seviyede ise kürek kemiği ve köprücük kemiğinin bir bölümü de kolla birlikte alınır.
Bu seviyede kolun tüm eklemleri (omuz, dirsek, bilek ve el) kaybedildiğinden, protez tüm kolu yeniden oluşturur. Sistem genellikle gövdeye ve omuz kuşağına oturan bir soket ile buna bağlanan protez omuz eklemi, protez dirsek eklemi, bilek ve terminal cihazdan oluşur. Seviye yükseldikçe protezin üstlenmesi gereken işlev arttığı için bileşenlerin uyumlu seçimi, kişiye özel soket ve kapsamlı bir rehabilitasyon büyük önem taşır.
Kol amputasyon seviyeleri
Amputasyonun gerçekleştiği seviye, hangi doğal eklemlerin korunduğunu ve protezin hangi bileşenlere ihtiyaç duyduğunu belirler. Şemalar dört farklı seviyeyi karşılaştırır; ölçü belirtmez.
Dirsek altı
Dirsek eklemi korunur; el ve önkolun bir bölümü bulunmaz. Protez, kalan önkola uyarlanan soket, bilek birimi ve protez el ya da kanca ile planlanır.
İncele
Dirsek üstü
Amputasyon üst kol seviyesindedir; doğal dirsek, önkol ve el bulunmaz. Protez sisteminde üst kol soketinin yanı sıra protez dirsek, bilek birimi ve el ya da kanca yer alır.
İncele
Omuz dezartikülasyonu
Kol, omuz eklemi seviyesinde ayrılır; üst kol, dirsek, önkol ve el bulunmaz. Protez uygulaması omuz bölgesine uyarlanan kişiye özel soket ve kolun işlevlerini karşılayacak bileşenlerle planlanır.
Bilek amputasyonu
Bilek dezartikülasyonunda el, bilek ekleminden ayrılır; önkol ve doğal dirsek korunur. Protez el ve bağlantı bileşenleri, korunan önkolun uzunluğuna ve kişinin ihtiyaçlarına göre seçilir.
Sistemin yapısı
Omuz seviyesi uygulamalarda protez, gövdeden uca doğru birbirine bağlanan bir dizi bileşenden oluşur. En üstte gövde ve omuz kuşağını saran soket yer alır; bunu sırasıyla protez omuz eklemi, protez dirsek eklemi, bilek ve terminal cihaz izler.
Bu bütünsel yapı; kolun uzayda konumlandırılmasını, dirsek hareketini ve terminal cihazla kavramayı desteklemeyi amaçlar. Bileşen sayısı ve kontrol edilmesi gereken hareket arttığından, planlama ve eğitim bu seviyede özellikle belirleyicidir.
- Gövde ve omuz kuşağına oturan, kişiye özel üretilen soket
- Kolun konumlanmasını sağlayan protez omuz eklemi
- Büküp uzatma işlevini üstlenen protez dirsek eklemi
- Kavramayı sağlayan bilek birimi ve terminal cihaz
Neden daha kapsamlı bir uygulamadır?
Aşağıdaki unsurlar, omuz seviyesi uygulamaların neden aşamalı ve bireysel bir süreç gerektirdiğini açıklar. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.
Daha fazla işlev
Kolun tüm eklemleri kaybedildiğinden, kolun konumlanması ve kavrama protez bileşenlerince karşılanır.
Çok eklemli kontrol
Omuz, dirsek ve terminal cihazın yönetimi, öğrenilmesi zaman alan bir koordinasyon gerektirir.
Ağırlık ve askı
Daha kapsamlı bir sistemin gövdeye dengeli askısı, konfor ve gün boyu kullanılabilirlik açısından önemlidir.
Aşamalı ilerleme
Hedefler kişiye göre belirlenir; ilerleme adım adım ve düzenli takiple sağlanır.
Kontrol yöntemleri
Omuz seviyesinde birden çok hareketin kontrolü planlanır. Hangi yöntemin uygun olduğu; kas sinyalleri, güdük ve omuz kuşağı durumu ile kişinin hedeflerine göre uzman ekip tarafından belirlenir.
Miyoelektrik (elektronik) sistem
Kas sinyalleriyle protez eklemlerin ve terminal cihazın kontrol edilmeye çalışıldığı elektronik yaklaşım.
İnceleVücutla çalışan (mekanik)
Omuz kuşağı ve gövde hareketlerinin kablo düzeneğiyle eklem ve terminal cihaza aktarıldığı dayanıklı yaklaşım.
Hedefli kas reinnervasyonu (TMR)
Yüksek seviye kayıplarda, sinirlerin yeniden yönlendirilmesiyle daha fazla kas sinyaline erişim sağlamayı amaçlayan cerrahi destekli yaklaşım.
İnceleKapsamlı rehabilitasyon ve kullanım eğitimi
Omuz seviyesi uygulamalarda rehabilitasyon, sistemin verimli kullanılmasında en belirleyici unsurlardan biridir. Birden çok eklemin ve terminal cihazın koordineli yönetimi, planlı ve düzenli bir eğitimle kazanılır.
Süreç genellikle temel konumlandırma ve kontrol çalışmalarıyla başlar; ardından günlük görevlere yönelik beceriler kademeli olarak eklenir. Uygun soket uyumu, dengeli askı ve bileşen seçimi; başarılı kullanımın ve kullanımdan vazgeçme oranının düşürülmesinin ön koşuludur.
Uygulama süreci
Hekim Reçetesi / Raporu
Uygulama, uzman hekim reçetesi/raporu ile başlar.
Kapsamlı Değerlendirme
Güdük ve omuz kuşağı durumu, kas sinyalleri ve hedefler değerlendirilir; uygun bileşenler planlanır.
Ölçü ve Prova
Kişiye özel gövde soketi ve sistem üretilir; prova ve askı ayarları yapılır.
Rehabilitasyon
Adım adım kontrol ve kullanım eğitimi verilir; koordinasyon kademeli geliştirilir.
Takip ve Uyarlama
Kontroller planlanır; uyum, askı ve bakım zaman içinde yeniden değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Omuz dezartikülasyonu ile forequarter arasındaki fark nedir?
Omuz dezartikülasyonunda kol omuz ekleminden ayrılır ve omuz kuşağı büyük ölçüde korunur. Forequarter (interskapulotorasik) seviyede kürek kemiği ve köprücük kemiğinin bir bölümü de alınır. Her iki durumda da kolun işlevi protezle yeniden oluşturulur.
Bu seviyede protezle günlük işlevler yeniden kazanılabilir mi?
Uygun bileşen seçimi ve kapsamlı rehabilitasyonla belirli işlevler desteklenebilir. Kişisel sonuçlar; genel sağlık durumu, kas sinyalleri ve rehabilitasyona katılıma göre değişir ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir.
Omuz seviyesi protez neden daha fazla eğitim gerektirir?
Omuz, dirsek ve terminal cihazın koordineli yönetimi gerektiğinden birden çok hareketin birlikte kontrolü söz konusudur. Bu koordinasyon, yapılandırılmış bir eğitimle kademeli olarak kazanılır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz. Uygulamalar uzman hekim reçetesi/raporu doğrultusunda, ruhsatlı merkez adreslerimizde yapılır.
